Capaciteits- opgave huisvesting kinderopvang

Capaciteitsopgave huisvesting kinderopvang

De vraag naar kinderopvang groeit, terwijl passende, kwalitatief goede en betaalbare huisvesting schaarser wordt. Daarnaast vragen de verduurzamingsopgave, ambitie voor inclusieve gebouwen en intensievere samenwerking met onderwijs om meer regie, kennis en gezamenlijke instrumenten. Richting 2029 (beoogde invoering nieuw stelsel met 96% vergoeding) zal de vraag naar plekken en oppervlakte verder toenemen. Op deze webpagina vind je informatie die jou helpt bij de huisvestingsopgave. 

Inzicht in de huisvestingsopgave 

Nederland telt ongeveer 2.480 kinderopvangorganisaties, die opvang bieden in zo’n 11.800 gebouwen. Ongeveer 55% is gevestigd in solitaire gebouwen en zo’n 45% in of direct naast een school.  

 

(Bron: pagina 6 en 7 van de Sectorale Routekaart Verduurzaming Kinderopvang) 

De verwachting is dat de vraag naar huisvesting stijgt, door de beoogde invoering van het nieuwe stelsel.  

(Bron: Impactanalyse nieuw stelsel 2023, data o.b.v. ABF research (2022) en Bureau Buitenhek en BMK)  

Inzicht in de verduurzamingsopgave 

Naast de huisvestingsopgave speelt de verduurzamingsopgave een belangrijke rol. Om de doelstellingen van het Klimaatakkoord te halen in 2030 en 2050, volgt steeds meer wet- en regelgeving. Vanuit het programma Duurzame Kinderopvang helpen wij je om je gebouw(en) en processen stap voor stap te verduurzamen.  

De basis van het programma is de Sectorale Routekaart Verduurzaming Kinderopvang. Deze Sectorale Routekaart is opgesteld door Waarborgfonds & Kenniscentrum Kinderopvang, in samenwerking met de sectororganisaties. Voor verschillende thema’s zijn doelstellingen opgenomen om te komen tot een toekomstbestendige, gezonde en duurzame sector.  

Voor het ondersteuningsaanbod, meer kennisdocumenten en informatie over de verschillende thema’s uit de Sectorale Routekaart Verduurzaming Kinderopvang kun je terecht bij het programma Duurzame Kinderopvang.  

Relevante kennisdocumenten en tools:  

Mogelijkheden voor huisvesting 

Voor uitbreiding van de capaciteit kun je denken aan uitbreiding van bestaande kinderopvanglocaties en/of nieuwe gebouwen.  

  • Solitaire huisvesting 
  • Gezamenlijke huisvesting met onderwijs, sport, scouting, zorg 
  • Combinatie onderwijs, kinderopvang en wonen 
  • Andere opties 

Iedere gemeente heeft een omgevingsplan onder de Omgevingswet. Dit bevat algemene regels voor de fysieke leefomgeving. Uit de bouw- en gebruiksregels van het omgevingsplan blijkt of op een bepaalde locatie een kinderdagverblijf is toegestaan. Met de invoering van de Omgevingswet wordt geleidelijk afscheid genomen van bestemmingsplannen en bestemmingen. Zolang bestemmingsplannen in de lijst met documenten zichtbaar zijn, kunnen deze relevante regels bevatten.  

  • Bestemming Maatschappelijke voorzieningen -> Kinderopvang toegestaan 
  • Bestemming Onderwijs -> Kinderopvang toegestaan conform art. 108 Wet op het primair onderwijs (WPO) 
  • Bestemming Sport, Kantoor, Wonen -> Bestemmingswijziging aanvragen of toestemming vragen om af te wijken van het bestemmingsplan 

Je kunt het best eerst in het omgevingsplan kijken. Staan daar regels in over gebiedsaanwijzingen of activiteiten? Kijk vervolgens ook in het meest recente bestemmingsplan voor eventuele relevante bestemmingsplanregels. 

In de toekomst (uiterlijk 2032) zijn er geen bestemmingsplannen meer en zijn alle regels opgenomen in de gemeentelijke omgevingsplannen. Meer info De technische bouwregels voor een kinderdagverblijf staan in het Besluit bouwwerken leefomgeving. In het Besluit kwaliteit kinderopvang staan aanvullende bouwregels. 

Handige link: 

Regels op de kaart van het Omgevingsloket laat zien welke regels binnen een document gelden op een locatie. Heb je de locatie gekozen, dan zie je links het omgevingsplan en de nog relevante bestemmingsplannen. 

Proces om te komen tot meer huisvesting 

Voldoende en passende huisvesting voor kinderopvang begint bij strategisch beleid en een gezamenlijke visie op (kind)voorzieningen in de wijk.  

Een gezamenlijke visie op voorzieningen in een wijk is onmisbaar 
Door kinderopvang, onderwijs en gemeentelijk beleid in samenhang te benaderen, ontstaat richting voor spreiding, schaal en type voorzieningen. Deze integrale aanpak helpt om de toekomstige vraag – mede door het nieuwe stelsel – tijdig en doelgericht op te vangen. 

Op basis van deze aanpak worden concrete keuzes gemaakt over locaties, samenwerking en investeringen. Heldere afspraken over rollen en verantwoordelijkheden versnellen het proces van planvorming naar realisatie. Daarbij is het van belang om standaardisering en gezamenlijke instrumenten in te zetten, zodat projecten kostenefficiënter en sneller tot stand komen. Hieraan werkt het Programma Onderwijshuisvesting (POHV) en dit werkt door bij de ontwikkeling van kindcentra.  

Door strategisch te sturen en lokaal samen te werken, kan de sector niet alleen sneller uitbreiden, maar ook bouwen aan duurzame, inclusieve en toekomstbestendige voorzieningen. Vanuit de kinderopvang is de wens om betrokken te zijn bij het opstellen of actualiseren van het Integraal Huisvestingsplan (IHP) van gemeenten en schoolbesturen. Er is schaarste in (geschikte) huisvesting, dus er zal breed gekeken moeten worden naar mogelijkheden. 

Houd oog voor de volle breedte van de opgave 
Met alleen de realisatie van kindcentra (school en kinderopvang onder één dak) en andere Multifunctionele Accommodaties (MFA’s) lossen we de verwachte vraag naar kinderopvang niet op. Kinderopvangorganisaties zullen daarom ook andere huisvestingsmogelijkheden moeten verkennen, passend bij de lokale situatie en vraag. 

Heb je hulp nodig bij deze opgave?  
Vraag een Koersgesprek aan. We helpen je graag op weg naar duurzame, inclusieve en toekomstbestendige kinderopvangvoorzieningen. 

Voor de berekening van de ruimtebehoefte kun je gebruikmaken van bijlage V van de financiële paragraaf van het Kwaliteitskader Huisvesting Kinderopvang. In deze financiële paragraaf staan ook 4 referentiegebouwen beschreven: 

  • Kinderopvang solitair van de gebouwmassa van onderwijs, waarbij ruimten geen gedeeld gebruik kennen.  
  • Kinderopvang rug-aan-rug gecombineerd met de gebouwmassa van onderwijs, waarbij ruimten geen gedeeld gebruik kennen. Het gebouwdeel voor kinderopvang is op geen enkele wijze gekoppeld aan het gebouwdeel voor onderwijs. 
  • Kinderopvang gecombineerd met de gebouwmassa van onderwijs, waarbij enkele ruimten gedeeld zijn.  
  • Kinderopvang geïntegreerd in de gebouwmassa van onderwijs, waarbij enkele ruimten gedeeld zijn. 

Bijeenkomsten

Kennisdocumenten en tools

Handige websites